Publicatie – Tijdschrift Mebest

Villa Bergen aan Zee in technisch tijdschrift Mebest

Wonen in de duinen van Bergen aan Zee is al vakantie op zich. Als het ook nog eens kan in een villa die zo aan de kust van de Middellandse Zee zou kunnen staan, dan is het feest compleet. Bloem en Lemstra Architecten ontwierpen zo’n droomhuis, compleet met een gevel van wit pleisterwerk en levensechte natuursteenstrips. Op een gevelisolatiesysteem, want het blijft wel Nederland.

Gezien op internet

De opdrachtgevers vonden inspiratie voor hun nieuwe woning op de website van Bloem en Lemstra. Daar staan foto’s van een villa in Griekenland die de Amsterdamse architecten hebben ontworpen. Vooral het beeld van de strakke betonnen trap voor de natuurstenen wand deed het hem; zo moest hun huis ook worden. Natuurlijk kwamen er in de gesprekken met de architect nog meer wensen naar voren. “De opdrachtgevers wilden ook een deel dat verhuurd kan worden; een zelfstandige woonruimte met drie slaapkamers, een eigen woonkamer, een eigen keuken en een eigen badkamer. Twee woningen in één in feite; zo bouw je over het algemeen niet”, zegt architect Eric Lemstra. De vakantiewoning is in het souterrain geplaatst, in het duin. Het privé-deel van de woning is verdeeld over de begane grond en de 1e verdieping.

Waarom zou je kiezen?

Opvallend aan de locatie is dat je aan de ene kant vanaf de begane grond uitkijkt op het duingebied en aan de andere kant op de eerste verdieping zeezicht hebt. Om vanuit het woongedeelte van allebei die panorama’s te kunnen genieten, is het uiteen getrokken. Op de begane grond zijn de eetkamer en de keuken gesitueerd. Die bieden uitzicht op het duin en hebben een directe verbinding met de buitenruimte. Een verdieping hoger is een lounge gedeelte met zicht op de Noordzee. “Die twee woonlagen hebben we met elkaar verbonden door een vide met uiteraard een betonnen trap langs een wand met grove stenen”, aldus de architect.

Optische tweedeling

De opdrachtgevers wilden dat de woning een beach-achtige uitstraling zou krijgen. Wit gestuukte gevels dus, zoals ze die veel op Ibiza zagen. “Zo’n uitstraling is erg bepalend voor hoe je de woning isoleert; in de spouw of aan de buitenzijde”, aldus Eric Lemstra. “Liefst kiezen we voor de buitengevel, dat is de beste vorm van isolatie. En het sluit goed aan bij het beeld dat de opdrachtgevers voor ogen hadden.” Alleen maar wit pleisterwerk leek de architect echter niet zo’n goed idee. Met een volume van bijna 2000 m3, een oppervlak van 600 m2, is het een erg forse woning, maar het idee was om het niet zo groot te laten lijken. “Als je meerdere materialen gebruikt, maak je een optische tweedeling waardoor zo’n grote villa veel kleiner overkomt.” Een plint van natuursteen leek een goed idee. Dat had een relatie met de voorbeeldvilla in Griekenland en met de kuststreek. Golfbrekers bijvoorbeeld zijn vaak gemaakt van grote blokken steen.

Gewicht weegt zwaar mee

De zoektocht naar de juiste soort natuursteen viel niet mee. Om er een gevelisolatiesysteem mee af te werken moest het niet te zwaar worden. “Dan worden het een soort schilfers van hooguit een centimeter dik en dat levert niet het beeld op dat we voor ogen hadden”, zegt Eric Lemstra. Via aannemer P. Meijer kwam hij uit bij The Flagstone Company, de Nederlandse agent en leverancier van Geopietra. Dat zijn steenstrips die zo knap gemaakt zijn dat ze nauwelijks van echte natuursteen zijn te onderscheiden. Ze wegen echter gemiddeld minder dan de helft van echte natuursteen. Dat maakt het mogelijk om met dikkere strips te werken en veel meer reliëf te creëren. Daardoor zou het er wél zo uit kunnen zien als Eric Lemstra in gedachten had. “Als architect wil ik liefst met zo natuurlijk mogelijke materialen werken, maar als fabricage de natuur inhaalt, dan ben ik om.“ Hellen Eekhof is eigenaar van The Flagstone Company. Ze legt uit hoe het product wordt gemaakt. “Deze gereconstrueerde natuurstenen bestaan uit verpulverd vulkaansteen, vermengd met cement. Dat mengsel gaat in mallen die een afdruk zijn van echte stenen. De kleuring wordt met de hand gedaan.”

Steviger dan anders

In het buitenland wordt Geopietra al langer gebruikt voor de afwerking van gevelisolatiesystemen, in Nederland was dat tot voor kort nog niet bepaald gemeengoed; de villa in Bergen aan Zee is één van de eerste projecten. De woning is voorzien van een Strikotherm Systeem Comfort, aangebracht door Veerman & Kemper. Het Volendamse stukadoorsbedrijf heeft een deel ervan afgewerkt met Strikotherm BGI. De spachtelpleister met een korrel van 1,5 mm is geverfd met een witte Strikolith Pearlcoat. Het verfsysteem heeft een afparelend effect waardoor de gevel minder snel vervuild.

Het niet-gepleisterde deel van het isolatiesysteem is voorzien van Geopietra steenstrips. Er is wel wat extra versteviging aan toegevoegd. “De steenstrips zijn dan wel een stuk lichter dan echte steen, de afwerking weegt nog altijd meer dan een pleisterlaag”, zegt Claudia Koppenhagen. projectadviseur bij Strikolith. “Daarom is in de gebruikelijke mortelweefsellaag een grofmazig wapeningsweefsel ingebed in de Strikotherm KST hecht- en grondmortel.” Vervolgens is een tweede mortelweefsellaag aangebracht die is afgestemd op de Geopietra steenstrips. De laag bestaat uit de hechtmortel Geocoll met daarin Georete, een zeer grofmazig wapeningsweefsel. De mortelweefsellaag is met Geopietra Top Fix schroefpluggen mechanisch bevestigd aan het binnenspouwblad.

Een vak apart

De steenstrips zijn nat-in-nat aangebracht. Met de troffel is een laag Geocoll opgezet. De steenstrips zelf zijn met dezelfde hechtmortel ingesmeerd, vol en zat, en stevig in die hechtlaag gedrukt. Doordat de steenstrips tot aan de applicatie vochtig zijn gehouden, zuigen ze niet direct alle vocht uit de lijm. Dat levert een veel steviger verankering op dan wanneer ze wel al droog zouden zijn. Het plaatsen van de steenstrips is door een bedrijf gedaan dat gespecialiseerd is in het zetten van Geopietra. Hoewel er weinig kans is dat er op één wand twee identieke strips komen – er zijn immers honderden verschillende mallen en de strips worden handmatig gekleurd – staat of valt een echt natuurlijk uiterlijk volgens Hellen Eekhof vooral met de applicatie van de steenstrips. “Langwerpige stenen moet je niet rechtop zetten bijvoorbeeld. Heb je een lange wand dan wil je niet dat de stenen gaan dansen. Dan moet je voor het zetten om de 40 cm rechte lijnen op de muur trekken. Maar die moeten ook af en toe weer worden onderbroken om een speels en realistisch uiterlijk te krijgen. Voor dat uiterlijk kunnen ze ook in het werk worden bekapt.” En zo zijn er nog veel meer beeldbepalende handigheidjes.

Goed detailleren blijft belangrijk

In Bergen aan Zee is de Geopietra Cascata GT toegepast. Dat zijn tamelijk grove langwerpige steenstrips in een donkergrijze kleur. Ook de voeg is donker. Dat sluit mooi aan bij de donkere kozijnen en het versterkt het contrast met de witte stucgevel. “We willen graag dat die mooi wit blijft”, zegt Eric Lemstra. “Het helpt dat we nooit echt kubussen bouwen maar dat onze woningen daken met een flink overstek hebben.” Ondanks die bescherming en dat de kozijnen een flink stuk terug in de gevel liggen, is er evengoed aandacht besteed aan de detaillering rondom die kozijnen. “Al zal er niet veel regenwater op een gevel komen, je moet toch de ramen wassen en dat vuile water kan ook lekstrepen veroorzaken”, zegt Claudia Koppenhagen. Op de steenstrips zal vervuiling wat minder snel te zien zijn dan op het witte pleisterwerk. Maar toch is de detaillering voor die delen niet anders. “Het zou het nodeloos ingewikkeld maken als je in één gevel met twee verschillende soorten afwerking twee verschillende soorten detaillering hanteert”, aldus de projectadviseur van Strikolith.

Lastig aansluiten

De Geopietra steenstrips die in Bergen aan Zee zijn gebruikt, variëren in dikte van 3 cm tot 7 cm. Dat leverde het gewenste natuurgetrouwe beeld dat architect Eric Lemstra voor ogen had, maar ook het nodige puzzelwerk. “We proberen in onze ontwerpen vaak een verbinding te maken tussen de binnen- en de buitenruimte. Dat hebben we in Bergen aan Zee ook gedaan. Zowel de gestuukte gevel als de stenen muur lopen van buiten door naar binnen.” Met stucwerk is dat heel mooi te doen, daar hoefde de stukadoor aan de andere kant van het kozijn alleen maar over te stappen op een ander type pleister. Met de Geopietra steenstrips lag dat anders. Ze moeten aansluiten op het kozijn, maar omdat de strips in dikte variëren van drie tot zeven centimeter, is het lastig om het kozijn goed te stellen. Uitgaan van de minimale dikte betekent dat de zijkanten van de afgehakte strips te zien zijn en dat verstoort de illusie van massieve steen. Rekening houden met de maximale dikte heeft als gevolg dat er te veel kozijn in het zicht is. “We hebben besloten om het kozijn net onder de maximale maat te stellen”, zegt de architect. “Dat betekent wel dat de zetter er rekening mee moet houden dat hij geen dikkere strips tegen het kozijn plaatst, maar dat is wel te doen. De strips hebben namelijk bijna nooit de maximale maat.” Ongeveer driekwart van de gevel van de villa is gepleisterd en één vierde is met de steenstrips afgewerkt. Binnen in de woning is het overgrote merendeel van de wanden superstrak gestuukt; de rotsachtige wanden zijn er vooral contrasterende vlakken. Samen met in het zicht gehouden houten dakplaten en een mix van natuursteen en hout op de vloer geven ze de woning een robuust karakter. Beach-achtig is het, precies waar de opdrachtgevers van droomden.

Artikel in magazine ‘Mebest #4’, september 2016
Tekst: Jan Willem Kommer
Fotografie: Studio de Nooyer

Share