Publicatie – FD

Het Financieel Dagblad heeft onlangs een artikel gepubliceerd met een interview en impressie van het door Bloem en Lemstra Architecten ontworpen woonhuis in Loosdrecht. Het artikel gaat in op de zaken die komen kijken wanneer je zelf een huis gaat bouwen.

De foto’s werden gemaakt door Jacueline Dubbink 

Doe het lekker zelf

  • Anka van Voorthuijsen

Een huis bouwen én ontwerpen: wat komt daar bij allemaal bij kijken? En, misschien wel belangrijker: wat levert het je op? In zeven stappen naar je droomhuis.

Waarom zelf bouwen?

Annekrijn Kraakman en Wouter Steusel zochten een plek om samen te gaan wonen. Ze wilden niet in het huis van één van beiden trekken, maar samen beginnen in een nieuwe woning. Annekrijn: ‘Door het verschil in leeftijd tussen ons bestaat de eerste schil van familie, mensen die we graag om ons heen hebben, onder meer uit een kleinkind van twee jaar en een zus van 83. We wilden een plek die zich daarbij aan kon passen.’ Ze hadden het wel eens gehad over zelf bouwen. ‘Dat leek onmogelijk. De kavels die te koop zijn liggen meestal in een nieuwbouwwijk of aan de rand van de stad. Dat wilden we niet. We zochten iets in een authentieke omgeving.’ Via een makelaar stuitten ze op een drastisch te renoveren zomerhuisje, aan het water bij Loosdrecht. ‘Het werd ook als bouwgrond aangeboden. We stonden hier samen in de tuin en wisten: dit is het. Althans, de plék. Het huis was geen opknappertje, maar een omtrekkertje.’ Dus gingen ze zelf bouwen.

Hoe vind je de juiste architect?

Geert Bosch, architect en mede-eigenaar van bureau HilberinkBosch uit Berlicum dat veel vrijstaande villa’s ontwerpt, merkt dat particulieren tegenwoordig bijna altijd via internet bij zijn bureau terechtkomen. ‘Geïnteresseerden googlen op afbeeldingen naar huizen die ze mooi vinden. Sites als Architizer en ArchDaily publiceren veel foto’s van particuliere villa’s. Velen zien een plaatje van een villa en denken: zoiets wil ik ook. Dan ben je als bureau snel gevonden.’ Vroeger bouwde je als architect vooral regionaal, vertelt hij, of je moest heel erg bekend zijn. Door de naamsbekendheid via internet werkt HilberinkBosch zelfs in het buitenland.

Wouter Steusel is zelf werkzaam in het vastgoed en had goede ervaringen met bureau BNLA (Bloem en Lemstra architecten) uit Amsterdam. ‘Ik vind dat ze vaak briljante ideeën hebben en mooie dingen ontwerpen. Daarom hebben we hen benaderd.’ Slim idee, vindt Geert Bosch: ‘Als je een witte gestucte doos wilt, moet je niet bij een architect aankloppen die vooral jaren dertig huizen bouwt. Via internet komen mensen af op wat je hebt gemaakt, niet omdat je het broertje van een neef van een kennis bent. Ze kiezen zuiver, namelijk op wat ze van je hebben gezien.’

Hoe word je het eens?

Als opdrachtgever moet je sterk in je schoenen staan, vindt Steusel. ‘Architecten proberen te bedenken wat goed voor jou is en zijn behoorlijk eigenwijs. Je moet wel weerwerk durven bieden.’ Annekrijn Kraakman: ‘We hebben wel discussies gehad. Architecten houden niet van dakkapellen en muurtjes, zij willen alles graag zo open mogelijk houden. Wij wilden in openheid, toch besloten kunnen wonen. Het is de architecten gelukt om die schijnbare tegenstelling vorm te geven.’ Je moet goed weten wat je wilt als particulier en je hebt best een dikke huid nodig, vooral naar de buitenwereld toe, vindt Bosch. ‘Iedereen woont en dús heeft iedereen er verstand van. Op elk feestje word je van alle kanten geadviseerd hoe het beter kan.’ Steusel en Kraakman vertellen dat ze ‘nogal eigenzinnig’ waren in het overleg met de architect. Een goede basishouding, vindt Geert Bosch: ‘Je moet als particulier weten wat je wilt, maar ook los kunnen laten. Anders komt een ontwerp nooit verder dan de grenzen die je zelf trekt.’ Voor hem als architect geldt overigens hetzelfde. ‘Je moet niet altijd overal je stempel willen zetten. Uitzoeken waar meningsverschillen vandaan komen is een beter idee. Waarom wil iemand een dakkapel? Omdat -ie meer ruimte wenst? Meer uitzicht? Daar is vaak ook een andere oplossing voor te vinden die esthetisch en technisch misschien beter is.’

Wat is de meerwaarde van zelf bouwen?

Architecten komen met fantastische en creatieve oplossingen, zegt Steusel. ‘Doordat ons bureau BNLA bedacht hoe wij de ‘vergunningsvrije uitbouw’ konden integreren in het ontwerp, hebben we veel meer vierkante meters kunnen bouwen. Omwonenden kwamen meteen informeren hoe we dat voor elkaar hadden gekregen bij de gemeente.’ Geert Bosch: ‘Je kunt natuurlijk zelf een plattegrondje tekenen en een architect vragen om daar een gevel bij te tekenen, maar alle functies in een huis stoppen is iets anders dan een huis ontwerpen. Eén plus één is drie gaat dan écht op.’ Ruimtes hebben een band met elkaar, legt hij uit. En een huis heeft een relatie met de buitenruimte. ‘Architecten hebben geleerd om te zien waar de belangrijke aspecten zitten, hoe je die relaties kunt leggen en voor onderlinge samenhang kunt zorgen. Het gaat om de vraag hoe mensen samen leven. Je moet als architect alles durven vragen en daarbij is het noodzakelijk dat opdrachtgevers zich blootgeven. Vervolgens dient de architect zich zo uit te drukken dat de klant hem echt begrijpt. Als je een goed huis wilt maken waar hun leven in past, dan moet je dat leven helemaal doorspitten. Staan ze gelijk op? Hoe ontbijten ze? Hebben ze kinderen die vroeg de deur uit moeten? Het is allemaal van essentieel belang om een huis te ordenen. Kraakman: ‘Ons huis is heel goed geïsoleerd en comfortabel. Het grenst over een breedte van 45 meter aan de Looscrechtse plassen. Windkracht 7 op het water wil ik graag zien, maar ik wil binnen geen gedreun om m’n hoofd horen.’

Hoe beheer je het budget?

Wie zelf gaat bouwen, moet zorgen dat nergens in het proces haast ontstaat, adviseert Annekrijn Kraakman. ‘Ontwerpen, bouwen: alles kost veel tijd. Je moet je af en toe even bezinnen, daar is ruimte voor nodig. Vooruitdenken scheelt geld. Wij hebben veel zelf rond gekeken; op beurzen, bij bedrijven. Dan weet je wat de dingen moeten kosten. Er bestaan zoveel gespecialiseerde snufjes, ik heb gemerkt dat je je daar snel in laat meeslepen. Je gaat bijna denken dat je niet zonder product x of y kunt. Maar is dat wel zo? Wij hebben op onze slaapkamer een stortkoker laten maken voor de vuile was, die beneden bij de wasmachine uitkomt. Kost niks en is erg gemakkelijk.’

Tijd is een belangrijke factor, vindt ook de architect. ‘Als professional werk je met leken. Gedurende het proces kunnen mensen natuurlijk bedenken of nieuwe ideëen krijgen. Als architect moet je daar mogelijkheden voor bieden. Dat sommige beslissingen teruggedraaid kunnen worden bijvoorbeeld, zonder dat het extra geld kost.’ Zelf een huis laten ontwerpen en bouwen kost minimaal anderhalf jaar, zegt Bosch. ‘Maar dan moet wel alles meezitten.’ Het regelen van nutsvoorzieningen en leges, zelf materialen selecteren, de keuken en de badkamer kiezen: dat kun je als particulier best zelf doen, dat scheelt bovendien geld. Zelf inkopen is weer niet slim, zegt Bosch: ‘Je verliest het als particulier altijd van een aannemer, die krijgt het echt goedkoper.’

Wat kost het?

Particulieren hebben over het algemeen geen idee wat het kost om een huis te ontwerpen en te bouwen. Makelaars, vrienden, projectontwikkelaars: iedereen komt met bedragen op de proppen. Het begint natuurlijk al bij de prijs van de kavel. In Noordoost Groningen is bouwgrond voor honderdtwintig euro per vierkante meter te koop, rond Utrecht en Amsterdam ligt de vierkante meterprijs tussen de elfhonderd en veertienhonderd euro. Geert Bosch: ‘Als architect ben je natuurlijk ook gewoon een urenfabriek. Een eenvoudige schets levert een ander resultaat op dan wanneer je alles tot in detail uittekent. Het werk dat mensen van ons hebben gezien en waar zij op af zijn gekomen, daar zit vaak veel aandacht en dus tijd in. Dat moeten ze er voor over hebben. Ze kunnen ook kiezen voor meer kubieke meters huis en minder ontwerpaandacht.’

De bouwkosten van een doorsnee vrijstaande woning in de catalogus van een projectontwikkelaar, bedragen al snel rond de driehonderd en driehonderdvijftig euro per kuub, exclusief btw. Bosch: ‘Maar dat is meestal niet het huis dat je wilt laten bouwen.’ Particuliere opdrachtgevers zijn geneigd om naar zichzelf toe te rekenen, merkt hij. ‘Dat stucwerk kan een kennis doen, de keuken hebben ze nog… Als architect moet je beginnen met alles – echt alles – in een begroting te gieten om zo inzichtelijk te maken hoe het proces loopt en wat elk onderdeel kost. Pas dan kun je als opdrachtgever keuzes gaan maken.’ De kosten voor een architect liggen rond de zeven tot twaalf procent van de bouwsom. En ja, beaamt Bosch: er gaan veel projecten niet door na een eerste gesprek.

En wat levert het op?

Architect Geert Bosch: ‘Als het goed is, krijgen mensen meer en mooier dan ze bij het budget voor mogelijk hadden gehouden. Maar soms lukt het ook niet. Dan is het echt een prima huis om in te wonen, maar mist het die sprankel die je er als architect in had willen stoppen.’

Het huis van Annekrijn Kraakman en Wouter Steusel past bij het leven dat ze willen leiden. ‘De plek, het uitzicht, de inrichting: we hebben hier geen gouden kranen en we wilden zelfs niks glimmends in het interieur. Kijk eens naar buiten, naar al dat water. Dat glinstert genoeg.’

Tips van Annekrijn Kraakman en Wouter Steusel:

Maak in een vroeg stadium kennis met omwonenden: ‘Met de eerste schetsen zijn we naar alle directe buren gestapt. We hebben ze de tekeningen laten zien en onze telefoonnummers gegeven met de boodschap: ‘Als er iets is, stap dan alsjeblieft niet meteen naar de gemeente, maar eerst naar ons.’ Je weet dat omwonenden overlast krijgen van de bouw, en ook daarna krijg je met elkaar te maken. Dan is het belangrijk om het contact goed te houden.’

Haal je inspiratie niet alleen van papier: ‘Wij hebben nauwelijks in tijdschriften gekeken, wel in bestaande gebouwen en huizen. Welke leuning vinden we mooi, welke deuren willen we hebben. Het gaat pas leven als je het echt voor je ziet.’

Praat met andere doe-het-zelvers: ‘Een aantal kennissen die net ge- of verbouwd hadden, hebben we gevraagd: wat zou je zo weer doen, en wat zou je nu anders aanpakken? Dat leverde veel en verrassende informatie op.’

Kies een aannemer uit de buurt: ‘Onze aannemer komt uit de regio. Als hij halverwege een dag niet verder kwam met iets, had hij nog wel een andere klus waar hij langs kon. Dat scheelde geld. En omdat je elkaar na de bouw ook nog regelmatig kunt tegenkomen, doe je allebei je best om de relatie goed te houden. Je loopt niet het risico dat iemand slecht werk levert en zegt: tot ziens, ik zie je toch nooit meer.’

Share